有珠山が噴火しました
(アイヌ語)
Usu-nupuri (Usu-zan) opus ruwe ne
ウス-ヌプリ (有珠山) オプ�� ルウェ ネ
(エスペラント)
La monto Us-nupuri (Usu-zan) erupcias
このページを表示させるには、Windows Me以前のシステムでのNetscape 3.x や 4.x や azur(azurはWindows98以上)、Mac OS 9.2以前のシステムでのNetscape 3.x や 4.x や iCabをお使いになり、Shift_JIS X0213 のフォントを指定してください。
WindowsXPやMacOSXでは、azurを使うと、ユニコード3.2に準拠しているフォントを指定することによって、このShift_JIS
X0213 に準拠したWebページを表示させることができます。
また、MacOS X ver10.4.11でダウンロードされるSafari ver.3.0.4 を用いると、表示→テキストエンコーディング→日本語(Shift JIS X0213)というエンコーディングが機能するようになりました。Unicode 3.2 に対応しているフォントで表示されます。MacOS X ver10.3 以前でダウンロードできるSafari ver.1.1では、Safari→環境設定→テキストエンコーディング→日本語(Shift JIS X0213)というエンコーディングが選択できましたが、機能してませんでした。
ソースを編集する時は、Alpha
for WindowsXP (http://www.interq.or.jp/student/exeal/dss/res/alpha/)
や Netscape Composer 4.78 for WindowsMe や テキストエディット for MacOSXをお使いください。
2000年3月末、虻田町は今まで大地は静かであったけれども、どういうわけだかある時から地震が起こりすぎるので不思議に思いました。
(アイヌ語)
2000 pa 3 cup kese pakno Ap-ta maciya (Abuta-ty��) or ta sirmo a korka,
sine an hi wano sirsimoye kaspa hi a=oyamokte ruwe ne.
2000 パ 3 チュ�� ケセ パ��ノ ア��-タ マチヤ (虻田町) オ�� タ シ��モ
ア コ��カ、 シネ アン ヒ ワノ シ��シモイェ カ��パ ヒ アオヤモ��テ ルウェ
ネ。
(エスペラント)
En la fino de marto en 2000, kutime estas senmova la tero en la
urbo Ap-ta maciya (Abutatyo), sed ekde iam tertremo tro okazis, tial oni
pensis, ke estas strange.
何日も地震が起きたので、町の住人が逃げました。
(アイヌ語)
kesto an kor sirsimoye kus, ne maciya or un utar kira pa ruwe ne.
ケ��ト アン コ�� シ��シモイェ ク��、 ネ マチヤ オ�� ウン ウタ��
キラ パ ルウェ ネ。
(エスペラント)
Ekde tiam kelkaj tagoj tertremo tro okazis, tial la urbo lo�゙anto
rifu�゙as.
そのあと、2000年3月31日に有珠山が噴火しました。
(アイヌ語)
okake ta, 2000 pa 3 cup 31 to ta Us-nupuri (Usu-zan) opus ruwe ne.
オカケ タ、 2000 パ 3 チュ�� 31 ト タ ウ��-ヌプリ (有珠山) オプ��
ルウェ ネ。
(エスペラント)
Poste en 31-a de marto en 2000, la monto Us-nupuri (Usu-zan) erupcias.
有珠山は、今まで、7回の噴火があったと言われています。
(アイヌ語)
Us-nupuri (Usu-zan) anak te pakno arwan suy opus sekor a=ye ruwe ne.
ウ��-ヌプリ (有珠山) アナ�� テ パ��ノ ア��ワン スイ オプ�� セコ��
アイェ ルウェ ネ。
(エスペラント)
Oni diras, ke �゙is nun la monto Us-nupuri (Usu-zan) erupciis sep
fojojn.
1663年には、噴火して、家が焼失して5人亡くなりました。
(アイヌ語)
1663 pa ta, opus hine cise uhuy wa asiknen isam.
1663 パ タ、 オプ�� ヒネ チセ ウフイ ワ アシ��ネン イサ��。
(エスペラント)
En la jaro 1663, erupciis, la domoj forbruli�゙is kaj kvin homoj
mortis.
1769年には、火砕流があって、家が焼失しました。
(アイヌ語)
1769 pa ta, nupuri opus wa apehe rap kusu, poronno cise uhuy ruwe ne.
1769 パ タ、 ヌプリ オプ�� ワ アペヘ ラ�� クス、 ポロンノ チセ ウフイ
ルウェ ネ。
(エスペラント)
En la jaro 1769, la fajr-erupcio trovi�゙is kaj la domoj forbruli�゙is.
1822年には、火砕流があって、虻田集落が全滅し、50名亡くなりました。
(アイヌ語)
1822 pa ta, opus apehe rap wa Ap-ta kotan a=arustekka wa waniw erehotnen
isam.
1822 パ タ、 オプ�� アペヘ ラ�� ワ ア��ータ コタン アアル��テッカ
ワ ワニウ エレホッネン イサ��。
(エスペラント)
En la jaro 1822, la fajr-erupcio trovi�゙is, la vila�゙o Ap-ta kotan
komplete detrui�゙is kaj kvin-dek homoj mortis.
その後、噴火で1853年には大有珠ができ、1910年には明治新山ができ、1944年には昭和新山ができました。
(アイヌ語)
orwano opus kusu 1853 pa ta �jusu hetuku wa 1910 pa ta M��zisinzan
hetuku wa
1944 pa ta Sy�学asinzan hetuku ruwe ne.
オ��ワノ オプ�� クス 1853 パ タ 大有珠 ヘトゥク ワ 1910 パ タ 明治新山
ヘトゥク ワ 1944 パ タ 昭和新山 ヘトゥク ルウェ ネ。
(エスペラント)
Poste en 1853 la monto Oousu aperis, en 1910 la monto Meezisinzan
aperis kaj en 1944 la monto Syowasinzan aperis.
1822年には、虻田の住民は、最初に火山の噴火があったときは避難しましたが、10日ほど経ったときに「もういいだろう」と考えて戻りました。
(アイヌ語)
1822 pa ta, Ap-ta kotan un utar anak hoskino nupuriopus hi ta anakne
kirapa korka, wan to pakno siran i ta "tane pirka nankor" sekor yaynu kor
hosippa ruwe ne.
1822 パ タ、 ア��-タ コタン ウン ウタ�� アナ�� ホ��キノ ヌプリオプ��
ヒ タ アナ��ネ キラパ コ��カ、 ワン ト パ��ノ シラン イ タ "タネ ピ��カ
ナンコ��" セコ�� ヤイヌ コ�� ホシッパ ルウェ ネ。
(エスペラント)
En 1822, la lo�゙antoj de la vila�゙o Ap-ta kotan rifu�゙is kiam la
monto erupciis en 1-a fojo kaj post �ンirka�� 10 tagoj, ili pensis, "Jam
bone." kaj revenis hejmen.
しかし再び火山が噴火したので、多くの人が亡くなりました。
(アイヌ語)
korka kannasuy nupuri opus kusu, inne utar isam ruwe ne.
コ��カ カンナスイ ヌプリ オプ�� クス、 インネ ウタ�� イサ�� ルウェ
ネ。
(エスペラント)
Sed la monto re-erupciis, tial multaj homoj mortis.
一度火山が噴火すると、その後静かなように見えても、本当に危ないのです。
(アイヌ語)
arsuy nupuriopus kor, orowano sirmo pekor a=nukar yakka sonno ka iyaykipte
ruwe ne.
ア��スイ ヌプリオプ�� コ��、 オロワノ シ��モ ペコ�� アヌカ�� ヤッカ
ソンノ カ イヤイキ��テ ルウェ ネ。
(エスペラント)
Se monto eruptas unufoje, e�ン se oni trovas, ke estas senmove, cetere
tio estas vere dan�゙era.
雲仙普賢岳でも同じでした。
(アイヌ語)
Unzenhugendake ka neno an pe ne.
雲仙普賢岳 カ ネノ アン ペ ネ。
(エスペラント)
La okazo pri la japana-monto Unzenhugendake estas sama.
1822年に噴火した有珠山の話はユーカラの中にも言われてます。
(アイヌ語)
1822 pa ta, Us-nupuri (Usu-zan) oruspe anak yukar or ta ka a=ye hawe
ne.
1822 パ タ、 ウ��-ヌプリ (有珠山) オル��ペ アナ�� ユカ�� オ�� タ
カ アイェ ハウェ ネ。
(エスペラント)
En 1822, la informo pri eruptinta Us-nupuri (Usu-zan) estas parolita
en la aina-genta rakonto-versa�瀰 Jukaro.
白老のアイヌ民族博物館の研究報告書第4号に、そのユーカラが書かれています。
(アイヌ語)
Siraw-o-i (Siraoi) un Aynu-minzoku-hakubutukan sapte kenky�辛�殻okusyo
iye-inep(4) (dai 4 g��) ka ta ne yukar a=nuye ruwe ne.
シラウ-オ-イ (白老) ウン アイヌ民族博物館 サ��テ 研究報告書 イイェ-イネ��(4)
(第4号) カ タ ネ ユカ�� アヌイェ ルウェ ネ。
(エスペラント)
En Siraw-o-i (Siraoi) un Aynu-minzoku-hakubutukan (Muzeo pri aina-gento),
oni publikis la Jukaron en Kenkyuu-hookokusyo iye-inep(4). (n-ro 4 de raporta�瀰
de studo.)
そのユーカラには、真夜中から噴火した山の噴火した火が虻田の集落を消し、
(アイヌ語)
ne yukar or ta, annoski wano opus nupuri, opus apehe rap wa Ap-ta kotan
a=uska.
ネ ユカ�� オ�� タ、 アンノ��キ ワノ オプ�� ヌプリ、 オプ�� アペヘ
ラ�� ワ ア��-タ コタン アウ��カ。
(エスペラント)
En la jukaro, ekde plena nokto, fajra�瀰j el la erupciinta monto
falis kaj la vila�゙o Ap-ta kotan perdi�゙is.
虻田の集落から、逃げた者は、海に飛び込んでも頭が焼け、飛びこんでも、海水を飲んで、腹を一層ふくらましたと書かれてます。
(アイヌ語)
Ap-ta kotan orowa kira wa paye p anak, atuy or un terke p uhuy suma
neya piyota neya rap kusu sapa uhuy hine, rawoterke yakka atuy wakka ruki
ayne hon-pisese, sekor an pe a=nuye ruwe ne.
ア��-タ コタン オロワ キラ ワ パイェ �� アナ��、 アトゥイ オ�� ウン
テ��ケ �� ウフイ スマ ネヤ ピヨタ ネヤ ラ�� クス サパ ウフイ ヒネ、 ラウォテ��ケ
ヤッカ アトゥイ ワッカ ルキ アイネ ホン-ピセセ、 セコ�� アン ペ アヌイェ
ルウェ ネ。
(エスペラント)
La homoj, kiu rifu�゙is de la vila�゙o Ap-ta kotan, saltis en maro,
sed fajriantaj �疸onoj kaj vulkanpolvoj kaj aliaj falis, tial la kapoj
fajris.
E�ン homoj, kiu saltis, trinkis maran akvon, finfine �疱eligis siaj
abdomenoj, tiel estas skribita.
今年は(地元の)みんなが注意したので誰も死にませんでした。
(アイヌ語)
tanpa ta anakne utari opitta yayitupare kusu, nen ka somo ray ruwe
ne.
タンパ タ アナ��ネ ウタリ オピッタ ヤイトゥパレ クス、 ネン カ ソモ
ライ ルウェ ネ。
(エスペラント)
En nuna jaro, la �ンiuj lo�゙antoj atentas, tial neniu mortas.
洞爺の町(洞爺湖温泉町)の西の山麓から噴火がありました。
(アイヌ語)
To-ya maciya (T�楽ako-onsenty��) cuppok ta an nupuri utorsam wa opus.
ト-ヤ マチヤ (洞爺湖温泉町) チュッポ�� タ アン ヌプリ ウト��サ��
ワ オプ��。
(エスペラント)
Erupcias disde la flanko de monto en la direkto al okcidento de
la urbo To-ya maciya (Tooyako'onsen-tyoo).
噴煙の高さは3200mでした。
(アイヌ語)
3200 m��toru pakno supuya at pe ne ruwe ne.
3200 メートル パ��ノ スプヤ アッ ペ ネ ルウェ ネ。
(エスペラント)
Fumis �゙is altaj 3200 metroj.
一万六千人の人が避難しました。
(アイヌ語)
16000 pakno oka utar kira pa ruwe ne.
16000 パ��ノ オカ ウタ�� キラ パ ルウェ ネ。
(エスペラント)
�ラirka�� dek ses mil homoj rifu�゙is.
洞爺の町(洞爺湖温泉町)では、大きな熱泥流があって、それで山のふもとにある家が壊されたり、飛んだ石が(家に)ぶつかったりしました。
(アイヌ語)
To-ya maciya or ta sesek toy wakka an wa, nupuri ouske ta an cise a=perpa
ka ki, terke suma tomo osma ka ki ruwe ne.
ト-ヤ マチヤ オ�� タ セセ�� トイ ワッカ アン ワ、 ヌプリ オウ��ケ
タ アン チセ アペ��パ カ キ、 テ��ケ スマ トモ オ��マ カ キ ルウェ ネ。
(エスペラント)
En la urbo To-ya maciya (Tooyako'onsen-tyoo), varmega-akvo enhavanta
malsakan tera�瀰n multe fluas, tial la domoj �ンe la flanko de monto dispeci�゙is,
saltintaj �疸onoj koliziis al la domoj.
その後、ぐちゃぐちゃの土(泥流)やら火山灰やらがたくさんありましたが、今は人々が街を片付けているところです。
(アイヌ語)
okake ta pene toy neya piyota neya poronno oka korka, tane utari sitcasnure
kor oka.
オカケ タ ペネ トイ ネヤ ピヨタ ネヤ ポロンノ オカ コ��カ、 タネ
ウタリ シッチャ��ヌレ コ�� オカ。
(エスペラント)
Post tio, malsaka tera�瀰 kaj vulkanpolvo kaj aliaj estas multaj,
sed oni pure formetas.
早く全員が帰宅できて安心して暮らすことができればよいと思います。
(アイヌ語)
tunasno ne utari opitta hosippa wa apunno oka yak pirka sekor ku=yaynu.
トゥナ��ノ ネ ウタリ オピッタ ホシッパ ワ アプンノ オカ ヤ�� ピ��カ
セコ�� クヤイヌ。
(エスペラント)
Mi pensas, ke pli bone eatas, se la �ンiuj lo�゙antoj frue revenas
la hejmon kaj trankvile lo�゙as.