シケ��ペニ (キハダ)
(アイヌ語)
sikerpeni
シケ��ペニ
(エスペラント)
felodendrono, kihada [japane]
このページを表示させるには、Windows Me以前のシステムでのNetscape 3.x や 4.x や azur(azurはWindows98以上)、Mac OS 9.2以前のシステムでのNetscape 3.x や 4.x や iCabをお使いになり、Shift_JIS X0213 のフォントを指定してください。
WindowsXPやMacOSXでは、azurを使うと、ユニコード3.2に準拠しているフォントを指定することによって、このShift_JIS
X0213 に準拠したWebページを表示させることができます。
また、MacOS X ver10.4.11でダウンロードされるSafari ver.3.0.4 を用いると、表示→テキストエンコーディング→日本語(Shift JIS X0213)というエンコーディングが機能するようになりました。Unicode 3.2 に対応しているフォントで表示されます。MacOS X ver10.3 以前でダウンロードできるSafari ver.1.1では、Safari→環境設定→テキストエンコーディング→日本語(Shift JIS X0213)というエンコーディングが選択できましたが、機能してませんでした。
ソースを編集する時は、Alpha
for WindowsXP (http://www.interq.or.jp/student/exeal/dss/res/alpha/)
や Netscape Composer 4.78 for WindowsMe や テキストエディット for MacOSXをお使いください。
アイヌの人たちは、キハダの実を混ぜ煮に入れて食べたり団子につけて食べました。
(アイヌ語)
aynu utar anak rataskep or sikerpe omare wa e hine sito usi wa e ruwe
ne.
アイヌ ウタ�� アナ�� ラタ��ケ�� オ�� シケ��ペ オマレ ワ エ ヒネ
シト ウシ ワ エ ルウェ ネ。
(エスペラント)
Ainaj popoloj man�゙is frukton de felodendrono enmetante �゙in en enmiksan
kuira�瀰n a�� pastobulon.
キハダの実は、たいへん苦いものです。私は、一度食べた時に、一体苦いものだろうか、甘いものだろうかとその味にびっくりしました。
(アイヌ語)
sikerpe kera anak sino siw. arsuy k=e hi ta, siw pe he ne ya, topen
pe he ne ya, keraha k=eramukoesikari.
シケ��ペ ケラ アナ�� シノ シウ。 ア��スイ ケ ヒ タ、 シウ ペ ヘ
ネ ヤ、 トペン ペ ヘ ネ ヤ、 ケラハ ケラムコエシカリ。
(エスペラント)
La frukto estas tre maldol�ンa. Kiam mi man�゙is �゙in unufoje, mi konsterni�゙is
pro gusto malklara kiel maldol�ンa a�� dol�ンa.
川上まつ子さんは、次のように言いました:「キハダの実は私は嫌いだから、混ぜ煮に入れて食べたことがない。おばあさんは、バアソブの混ぜ煮を作るとそれだけをお前は食べてキハダの実を煮るといやがるといって怒りました。」
(アイヌ語)
Kawakami Matuko katkemat ene hawean hi; "sikerpe k=e emaka kusu rataskep
or sikerpe a=omare wa k=e eramiskari. huci anak muk rataskep ku=kar kor
patek e=e sikerpe ku=supa kor en=koemaka sekor ye wa iruska.
"川上まつ子 カッケマッ エネ ハウェアン ヒ; "シケ��ペ ケ エマカ クス
ラタ��ケ�� オ�� シケ��ペ アオマレ ワ ケ エラミ��カリ。フチ アナ�� ム��
ラタ��ケ�� クカ�� コ�� パテ�� エエ シケ��ペ クスパ コ�� エンコエマカ セコ��
イェ ワ イル��カ。"
(エスペラント)
S-ino KAWAKAMI Macuko diris jene:"Mi malamas frukton de felodendrono,
tial mi ne spertas man�゙i tion enmetante �゙in en enmiksa kuira�瀰. Mia
avino koleri�゙is dirante, ke kiam �疂 faris enmiksan kuira�瀰n el la grimpa
planto, Codonopsis ussuriensis [latine] (baasobu [japane]), mi man�゙as
nur �゙in, aliflanke kiam �疂 enmetas frukton de felodendrono en la kuira�瀰,
mi malamas man�゙i �゙in.
青木愛子さんは、次のように言いました:「キハダの実とフッキソウとエゾニワトコの青い内皮と一緒に煎じて飲みました。心臓の病気やら、肝臓・腎臓の病気やら、何か病気があると飲みました。」
(アイヌ語)
Aoki Aiko katkemat ene hawean hi; "sikerpe neya yuktopakina neya sokoni
or un an siwnin kapu neya turano a=popte wa a=ku ruwe ne. sampe tasum ne
ya, kinop tasum ne ya, nep ka tasum an kor a=ku ruwe ne.
"青木愛子 カッケマッ エネ ハウェアン ヒ; "シケ��ペ ネヤ ユ��トパキナ
ネヤ ソコニ オ�� ウン アン シウニン カプ ネヤ トゥラノ アポ��テ ワ アク
ルウェ ネ。 サンペ タス�� ネ ヤ、 キノ�� タス�� ネ ヤ、 ネ�� カ タス��
アン コ�� アク ルウェ ネ。"
(エスペラント)
S-ino AOKI Aiko diris jene:"Oni kune dekoktas frukton de felodendrono,
Pachysandra terminalis [latine] (hukkisoo [japane]) kaj bluan endodermon
de sambuko (Sambucus sieboldiana [latine] , ezoni�秣toko [japane]), kaj
trinkas tion. Kiam trovi�゙as malsanoj kiel kormalsano, hepatmalsano
kaj nefrmalsano, oni trinkas tion.
幌別では、キハダの実を煮て潰して、笊(ざる)に上げて、種子を除きました。それを煮詰めて、喘息になった時飲みました。
(アイヌ語)
Poro-pet (Horobetu) or ta sikerpe a=suwe wa a=konere wa, icari or un
a=yanke wa piye a=uyna. newaanpe a=popte hine, wen-omkekar=an hi ta a=ku
ruwe ne.
ポローペッ (幌別) オ�� タ シケ��ペ アスウェ ワ アコネレ ワ、 イチャリ
オ�� ウン アヤンケ ワ ピイェ アウイナ。 ネワアンペ アポ��テ ヒネ、ウェンーオ��ケカラン
ヒ タ アク ルウェ ネ。
(エスペラント)
En la urbeto Poro-pet (Horobecu) oni boligas kaj dispremas fruktojn
de felodendrono, filtras �゙in per korbo, esceptas la semojn. Kaj oni boligas
kaj densigas �゙in, kaj trinkas �゙in kiam oni havas astmon.
キハダの木の皮をはぎ、黄色いものを取って薬にしました。
(アイヌ語)
sikerpeni kapu a=sospa wa, siwnin pe a=uyna wa kusuri ne a=kar.
シケ��ペニ カプ アソ��パ ワ、 シウニン ペ アウイナ ワ クスリ ネ
アカ��。
(エスペラント)
Ainaj popoloj sen�疇ligas endodermon de felodendrono, deprenas la flavan
a�瀰n kaj faras drogon el �゙i.
川上まつ子さんは、次のように言いました: 「胃が痛い時に、キハダの木の皮を煎じて飲みました。」
(アイヌ語)
Kawakami Matuko katkemat ene hawean hi: "ku=sampe arka wa kusu sikerpe
kap ku=popte wa ku=ku.
"川上まつ子 カッケマッ エネ ハウェアン ヒ: "クサンペ ア��カ ワ
クス シケ��ペ カ�� クポ��テ ワ クク。"
(エスペラント)
S-ino KAWAKAMI Macuko diris jene:
"Kiam mia stomako doloras , oni dekoktas �疇lon de felodendrono kaj
mi trinkas �゙in.
中本ムツ子さんは、次のように言いました: 「おなかが痛んだときは、母はキハダの皮を削り黄色い部分を取ります。 。。。
母は黄色い部分を細かく削って、水と一緒に飲ましてくれました。」
(アイヌ語)
Nakamoto Mutuko katkemat ene hawean hi: "ku=honihi arka kor ku=kor
totto sikerpeni kap kep wa siwnin pe uk. ... siwnin pe kerkeri wa wakka
tura en=kure.
"中本ムツ子 カッケマッ エネ ハウェアン ヒ: "クホニヒ ア��カ コ��
クコ�� トット シケ��ペニ カ�� ケ�� ワ シウニン ペ ウ��。 。。。 シウニン
ペ ケ��ケリ ワ ワッカ トゥラ エンクレ。"
(エスペラント)
S-ino Nakamoto Mucuko diris jene:
"Kiam mia stomako doloris, mia patrino skrapis �疇lon de felodendrono
kaj prenis la flavan parton... �ロi malgrande skrapis �゙in kaj trinkigis
�゙in al mi kun akvo.
青木愛子さんは次のように言いました: 「キハダの内皮を煎じた液を綿や指につけて、湿疹のところに塗ったり、唇がただれた時、この内皮を煎じた液を薄くのばして、唇を拭きました。
打ち身で腫れたときは、タンポポを乾かしてつぶし、キハダの木の皮を煎じてその汁を混ぜる。それを腫れたところにつけるとよくなります。冬になると、フキでもゴボウでも、煮て乾かしてつぶし、キハダの木の汁を混ぜて打ち身の薬にします。」
(アイヌ語)
Aoki Aiko katkema ene hawean hi: "sikerpeni kapu a=popte wa uwehe wata
neya askepet neya a=usi wa newaanpe hup a=usi. patoy hup hi ta, uwehe kapanno
a=pirasa wa patoy a=pirpa.
totce=an hi ta anakne, honoynoyep a=satke wa a=konere hine, sikerpeni
kapu a=popte wa uwehe a=kopoye. newaanpe totce hi a=usi yak pirka.
mata an kor, korkoni ne ya, setakorkoni ne ya, a=popte wa a=satke wa a=konere
hine, sikerpeni uwehe a=kopoye wa totce kusuri ne a=kar.
"青木愛子 カッケマ エネ ハウェアン ヒ: "シケ��ペニ カプ アポ��テ
ワ ウウェヘ ワタ ネヤ ア��ケペッ ネヤ アウシ ワ ネワアンペ フ�� アウシ。
パトイ フ�� ヒ タ、 ウウェヘ カパンノ アピラサ ワ パトイ アピ��パ。
トッチェアン ヒ タ アナ��ネ、 ホノイノイェ�� アサッケ ワ アコネレ
ヒネ、 シケ��ペニ カプ アポ��テ ワ ウウェヘ アコポイェ。 ネワアンペ
トッチェ ヒ アウシ ヤ�� ピ��カ。 マタ アン コ��、 コ��コニ ネ ヤ、 セタコ��コニ
ネ ヤ、 アポ��テ ワ アサッケ ワ アコネレ ヒネ、 シケ��ペニ ウウェヘ アコポイェ
ワ トッチェ クスリ ネ アカ��。"
(エスペラント)
S-ino AOKI Aiko diris jene:
"Oni �疥iras la kotonon a�� fingron per likva�瀰 dekoktita el endodermo
de felodendrono, kaj �疥iras la ekzemojn per la likva�瀰. Kiam la lipo
havis ulceron, oni maldike plilar�゙igis la likva�瀰n dekoktita el la �疇lo
kaj vi�疂s la lipon. Kiam oni �疱elis por kontuzo, oni sekigis la leontodon,
dispremis �゙in kaj dekoktis la �疇lon de felodendrono kaj miksis �゙in en
la likva�瀰. Se oni �疥iris tion �ンe �疱ela�瀰, fari�゙is bone. Kiam venis
vintro, oni boligis petaziton kaj lapon kaj aliajn, sekigis kaj dispremis
ilin, oni miksis ilin en la likva�瀰 de felodendrono kaj faris la drogon
por kontuzo .
豊浦では、目が悪くなると、シコロの木の皮を水に浸けて、その水で目を洗いました。
(アイヌ語)
Pepe (Toyoura) or ta, a=sikihi wen kor, sikerpeni kapu wor a=o wa,
ne wakka ani a=sikihi a=huraye ruwe ne.
ペペ (豊浦) オ�� タ、 アシキヒ ウェン コ��、 シケ��ペニ カプ ウォ��
アオ ワ、 ネ ワッカ アニ アシキヒ アフライェ ルウェ ネ。
(エスペラント)
En la urbeto Pepe (Tojoura) se la okulo fari�゙is malbona, oni trempas
�疇lon de felodendrono en akvo kaj lavis la okulo per la likva�瀰.
シケレペニは、「Phellodendron amurense Ruprecht」という学名です。そのラテン語の意味は、「アムールの辺りに生えるコルクの木」です。日本ではキハダ(ミカン科)と言う名前です。
(アイヌ語)
sikerpeni anakne, "Phellodendron amurense Ruprecht" sekor gakumei an.
ne raten-go itak'ipe anak "am�甚u or us koruku-ni" ne. sisam or ta kihada
(mikan-ka) sekor re an.
シケ��ペニ アナ��ネ、 "Phellodendron amurense Ruprecht" セコ�� 学名
アン。 ネ ラテン語 イタ��イペ アナ�� "アムール オ�� ウ�� コルクーニ"
ネ。 シサ�� オ�� タ キハダ (ミカン科) セコ�� レ アン。
(エスペラント)
La latina scienca nomo de "sikerpeni" estas "Phellodendron amurense
Ruprecht". La senco de la latina lingvo estas korka arbo en Amuraj distriktoj.
La japana scienca nomo estas kihada en la familio mikan.
シコロの木は、日本、朝鮮半島、中国東北部、ウスリー、アムールの辺りに生えているものです。山の木であり、15から20メートルほど伸びるものです。
(アイヌ語)
sikerpeni anakne, Nippon, Ty�郭en-hant��, Ty�身oku-t�撹okubu, Usur��,
Am�甚u or us pe ne. kim un cikuni ne wa, 15 orwa 20 m��toru pakno
tuk pe ne ruwe ne.
シケ��ペニ アナ��ネ、日本、朝鮮半島、中国東北部、ウスリー、 アムール
オ�� ウ�� ペ ネ。 キ�� ウン チクニ ネ ワ、 15 オ��ワ 20 メートル
パ��ノ トゥ�� ペ ネ ルウェ ネ。
(エスペラント)
Felodendrono aperas en Japanio, korea duoninsulo, nordorientaj distriktoj
de �ラinio, Ussuriaj Distriktoj kaj Amuraj Distriktoj. �リi estas arbo en
monto kaj kreskas de 15 metroj �゙is 20 metroj.
(シコロの木の)黄色い皮は、漢方では黄柏と呼ばれるもので、(アイヌと)同じように薬になるものです。
(アイヌ語)
siwnin kapuhu anakne, kanp�� or ta �鈎aku sekor a=ye p ne wa, uneno
kusuri ne a=kar pe ne.
シウニン カプフ アナ��ネ、 漢方 オ�� タ オバク セコ�� アイェ ��
ネ ワ、 ウネノ クスリ ネ アカ�� ペ ネ。
(エスペラント)
Oni nomas la flavan �疇lon Oobaku la�� �ンina medicino. �リi fari�゙as
drogo kiel tiu de aino.
黄柏成分は、以下の通り。ベルベリン、パルマチン、マグノフロリン、それから苦いものの元である、オーバクリン、リモニン、そしてリノール酸もあります。
(アイヌ語)
�鈎aku seibun anak ene an i; beruberin, parumatin, magunohurorin, orowa
siw pe motoho ne, �鈎akurin, rimonin, orowa rin�較usan ka an.
黄柏成分 アナ�� エネ アン イ; ベルベリン、 パルマチン、 マグノフロリン、
オロワ シウ ペ モトホ ネ、 オーハクリン、 リモニン、 オロワ リノール酸
カ アン。
(エスペラント)
La ingredienco el Oobaku, endodermo de felodendrono, estas jene:
berberino (C20H19O5N), palmatino (C21H23NO5), magnoflorine (C20H24O4H),
da�穩e ka�窘a ingredienco de maldo�ンa�瀰, obakuono (C26H30O7) kaj limonino
(C26H30O8), fine linolata acido. (C17H29COOH)
ベルベリンと呼ばれる物は、黄色ブドウ球菌でも、赤痢菌でも、悪い病気の元を無くするものであると言います。それは打ち身の腫れも良くするものであると言います。
(アイヌ語)
beruberin sekor a=ye p anakne, �郭yokubud�殻y�震in neya sekirikin neya,
wen siyeye motoho isamka kuni p ne yak a=ye. newaanpe totce ka pirkare
kuni p ne yak a=ye.
ベルベリン セコ�� アイェ �� アナ��ネ、黄色ブドウ球菌 ネヤ 赤痢菌
ネヤ、 ウェン シイェイェ モトホ イサ��カ クニ �� ネ ヤ�� アイェ。 ネワアンペ
トッチェ カ ピ��カレ クニ �� ネ ヤ�� アイェ。
(エスペラント)
Oni diras, ke la berberino malaperigas kauzon de malbona malsano, stafilokokon
oran (Staphylococcus aureus, oo�痂ku-budoo-kyuukin [japane]), disenterio
(dysentery, sekiri-kin [japane]) kaj aliaj. Anka�� oni diras, ke �゙i bonigas
�疱ela�瀰n pro kontuzo.
![]() |