[ホームページに戻る] [目次に戻る]
アイヌ語新聞「アイヌタイムズ」の記事「ヒメザゼンソウ」
(第26号、2003年(平成15年)6月30日(月)アイヌ語ペンクラブ発行 1〜3ページ引用)
(第26号日本語版、9月22日(月)アイヌ語ペンクラブ発行 1ページ引用) 

Sikerpekina
シケ��ペキナ


Himezazens�� (Symplocarpus nipponicus Makino)


注)版権は、アイヌ語ペンクラブにあります。

  注)1. 赤字は、アイヌ語です。
    2. 赤字のイタリック文字は、日本語です。相当することばが、アイヌ語にありませんでした。
    3. 
山形記号「^」は、日本語の長母音を示しています。
    4. 緑字は、エスペラント(語)です。



この文は、Shift_JIS X0213 のフォントを指定していません。

このページを表示させるには、Windows Me以前のシステムでのNetscape 3.x や 4.x や azur(azurは Windows 98 〜)、MacOS 9.2以前のシステムでのNetscape 3.x や 4.xや iCabをお使いになり、Shift_JIS X0213 のフォントを指定してください。

Windows XPやMacOS Xでは、azurを使うと、ユニコード3.2に準拠しているフォントを指定することによって、このShift_JIS X0213 に準拠したWebページを表示させることができます。
また、MacOS X ver10.4.11 〜でダウンロードされるSafari ver.3.0.4 〜 を用いると、表示→テキストエンコーディング→日本語(Shift JIS X0213)というエンコーディングが機能するようになりました。Unicode 3.2 に対応しているフォントで表示されます。MacOS X ver10.3 以前でダウンロードできるSafari ver.1.1では、Safari→環境設定→テキストエンコーディング→日本語(Shift JIS X0213)というエンコーディングが選択できましたが、機能してませんでした。

ソースを編集する時は、Alpha for Windows XP や Netscape Composer 4.78 for Windows Me や テキストエディット for MacOS X や Jedit X for MacOS Xをお使いください。



Sikerpekina tane sisam itak ani "himezazenso (Symplocarpus nipponicus Makino)" sekor a=ye p ne ruwe ne.
シケ��ペキナ タネ シサ�� イタ�� アニ 「ヒメザゼンソウ (Symplocarpus nipponicus Makino)」 セコ�� アイェ �� ネ ルウェ ネ。

シケレぺキナは、今では日本語で「ヒメザゼンソウ(Symplocarpus nipponicus Makino)」と呼ばれています。
La planto sikerpekina nun estas nomita "himezazens�� (Symplocarpus nipponicus Makino)" en la japana lingvo.

 

Newaanpe a=e ka ki, ani tuy kikir a=sanke ka ki ruwe ne.
ネワアンペ アエ カ キ、 アニ トゥイ キキ�� アサンケ カ キ ルウェ ネ。

食べたり、虫下しに用いました。
Oni man�゙as �゙in a�� forigas vermon per �゙i.

 

Bachera (Batchelor), TIRI Masiho nuye hi ene an i; sikerpekina "zazens�� (Symplocarpus renifolius Schott ex Miq)" sekor a=ye ham ne ruwe ne.
バチェラー 知里真志保 ヌイェ ヒ エネ アン イ; シケ��ペキナ 「ザゼンソウ(Symplocarpus renifolius Schott ex Miq)」 セコ�� アイェ ハ�� ネ ルウェ ネ。

バチェラーや知里真志保によると、「ザセンソウ(Symplocarpus renifolius Schott ex Miq)」の茎葉としています。
Batchelor, TIRI Masiho (prononcu: �ンiri ma�疂ho) skribas jene: La planto sikerpekina estas tigo kaj folio de "zazens�� (Symplocarpus renifolius Schott ex Miq)".

 

"Himezazens��" anak "zazens��" neno an korka ponno pon.
「ヒメザセンソウ」 アナ�� 「ザゼンソウ」 ネノ アン コ��カ ポンノ ポン。

「ヒメザセンソウ」は、「ザセンソウ」に似ていますが、やや小さく、
"Himezazens��" estas simila al "zazens��", sed iom malgranda.

 

Aynumosir, (Ty�身oku-tih�� wano cupka ta an) Honsy��, Ty�郭en-hokubu or ta an nitay sam ta neya, ru teksam ta neya an yaci ka us pe ne.
アイヌモシ��、 中国地方以東) 本州、 朝鮮北部 オ�� タ アン ニタイ サ�� タ ネヤ、 ル テ��サ�� タ ネヤ アン ヤチ カ ウ�� ペ ネ。

北海道、本州(中国地方以東)、朝鮮北部の林の淵や道の端の湿地に生えています。
En la japana norda insulo Hokkajdo (Ajnumosir), la orienta regiono de Ty�身oku-�ンih�� en la japana �ンefa insulo Honsj�� kaj la norda regiono de Koreio �゙i elkreskas en malsaka tereno �ンe fino de arbaro a�� vojo.

 

Toytum un sinrici takne wa, hamu 10-20 cm pakno tuk.
トイトゥ�� ウン シンリチ タ��ネ ワ、 ハム 10-20 cm パ��ノ トゥ��。

地下には短い根茎があります。 葉は10〜20cmまで伸びます。
Sub la tero trovi�゙as la malgranda radiko. La folio kreskas �゙is 10-20cm.

 

Si-maw-ta-cup (iwan cup) ta nonno hecirasa.
シ-マウ-タ-チュ�� (イワン チュ��) タ ノンノ ヘチラサ。

6月に花が咲きます。
En junio �゙i floras.

 

KAWAKAMI Matuko katkemat ene hawean i; "Sikerpekina anak topen topen sekor a=yep ne wa, topenpe neno mismu=an hi ta ponno a=kuykuy patek ki p ne wa, satharu ne a=kar yakka, 'haru' sekor a=ye hi ka isam sekor ku=yaynu.
川上まつ子 カッケマッ エネ ハウェ-アン イ; "シケ��ペキナ アナ�� トペン トペン セコ�� アイェ�� ネ ワ、 トペンペ ネノ ミ��ムアン ヒ タ ポンノ アクイクイ パテ�� キ �� ネ ワ、 サッハル ネ アカ�� ヤッカ、 ハル セコ�� アイェ ヒ カ イサ�� セコ�� クヤイヌ。

川上まつ子さんは以下のように言っています: 「シケレぺキナは、トペントペンって言って、おやつみたいに退屈な時、なんぼかかじっているだけのもので、サッハルも、あんまりハルのうちにも入らないんでないかい。
S-ino KAWAKAMI Matuko (prononcu: macuko): "Oni man�゙as la planton "sikerpekina" kaj diras, ke tio estas dol�ンa, dol�ンa. Kiam oni enuas, iom nur mordas �゙in kiel dol�ンa�瀰.

 

Tutko rerko siran kor pirkano a=satke ruwe ne.
トゥッコ レ��コ シラン コ�� ピ��カノ アサッケ ルウェ ネ。

二、三日でカラカラになるんでないの。
Post du a�� tri tagoj �゙i estas tute saka.

 

Oar sat hi 'satno' sekor a=ye.
オア�� サッ ヒ 「サッノ」 セコ�� アイェ。

すっかり干せたことがサッノ。
Oni nomas esti tute saka 'satno'.

 

Satno kor pon saranip or a=omare wa horikasi a=atte wa anu.
サッノ コ�� ポン サラニ�� オ�� アオマレ ワ ホリカシ アアッテ ワ アヌ。

サッノせば、今度、小さい袋に入れて上から掛けておく。
Oni faras 'satno'-n, enmetas �゙in en saketon, kaj pendigas �゙in de supero.

 

Eun a=uyna wa a=e."
エウン アウイナ ワ アエ。

そこから取って食べる。」
『川上まつ子の伝承ー植物編1-』 (財)アイヌ民族博物館 1999年 (財)アイヌ民族博物館 p.61
Oni prenas �゙in de tie kaj man�゙as.

 

"Kikigaki Aynu no Syokuzi" or ta Sutnay (Sizunai) or ta ene suke=an hi a=nuye wa an; a=suwe wa nani a=e kor, earkinne siw pe ne korka, oya kotan ta paye=an wa a=e yakun, humne eytasa siw, humne somo siw nankor.
「聞き書 アイヌの食事」 オ�� タ スッナイ (静内) オ�� タ エネ スケアン ヒ アヌイェ ワ アン; アスウェ ワ ナニ アエ コ��、 エア��キンネ シウ ペ ネ コ��カ、 オヤ コタン タ パイェアン ワ アエ ヤクン、 フ��ネ エイタサ シウ、 フ��ネ ソモ シウ ナンコ��。
「聞き書 アイヌの食事」には、静内での料理のことが書かれています。ゆでた直後のひめざぜんそうは、非常に苦いが、その苦さは土地によって異なるといいます。
En la libro "Kikigaki Aynu no Syokuzi" oni skribas, kiel en la urbeto Sutnay (Sizunai) oni kuriras; tuj post kiam oni boligas himezazens��-on, �゙i estas tre maldol�ンa. La�� la loko la maldol�ンo estas malsama.

 

A=sakanke wa a=satke wa anu. Orowano, a=e hi ta anakne, ru popke wakka or a=omare wa hawkeno a=suwe. Ohonno an kor, oro sato a=omare pekor topen ruwe ne.
アサカンケ ワ アサッケ ワ アヌ。オロワノ、 アエ ヒ タ アナ��ネ、 ル ポ��ケ ワッカ オ�� アオマレ ワ ハウケノ アスウェ。 オホンノ アン コ��、 オロ 砂糖 アオマレ ペコ�� トペン ルウェ ネ。

ゆでて乾燥し保存しておいたものを、ぬるま湯にもどし、弱火で長時間煮込むことによって、砂糖を加えたように甘くなります。
Oni boligas �゙in, sekigas kaj konservas. Kaj oni metas �゙in en varmeta akvo, boli�゙as �゙in en malforta fajro longatempe, tiel fari�゙as dol�ンa kiel aldono de sukero.

 

Patci or ta newaanpe a=anu wa, kasi sum a=usi.
パッチ オ�� タ ネワアンペ アアヌ ワ、 カシ ス�� アウシ。

器に盛り付けたヒメザセンソウの上に脂をのせて、
Oni metas oleon sur himezazens�� metita en teleron.
 

Kamuynomi=an hi ta neno a=kar ka ki, ora, ouse ipe ne a=e ka ki ruwe ne.
カムイノミアン ヒ タ ネノ アカ�� カ キ、 オラ、 オウセ イペ ネ アエ カ キ ルウェ ネ。

神に供したり、ごはんがわりにもよく食べました。
Kaj oni oferas �゙in por dia�瀰, ofte, man�゙as �゙in anstata�� riza�瀰.

Paykar an wa kamuynomi=an kor, sikerpekina eyamno a=e p ne ruwe ne.
パイカ�� アン ワ カムイノミアン コ��、 シケ��ペキナ エヤ��ノ アエ �� ネ ルウェ ネ。

春のカムイノミに供える貴重な食べ物でした。
�リi estas grava man�゙a�瀰 oferita kiam oni pre�゙as al la aina dia�瀰 "kamuy" en pritempo.

 

Kamuy a=rayke kor, poro su ani sikerpekina a=suwe wa, pirka patci or a=omare wa, kamuyrataskep ne a=kar hine, ani kamuynomi=an. imakake ta, hoskino okkayo utar e wa, osi menoko utar e p ne ruwe ne.
カムイ アライケ コ��、 ポロ ス アニ シケ��ペキナ アスウェ ワ、 ピ��カ パッチ オ�� アオマレ ワ、 カムイラタ��ケ�� ネ アカ�� ヒネ、 アニ カムイノミアン。 イマカケ タ、 ホ��キノ オッカヨ ウタ�� エ ワ、 オシ メノコ ウタ�� エ �� ネ ルウェ ネ。

熊をとってきた時は,大きななべにシケレぺキナを炊いて立派なパッチに入れて,カムイラタシケップとして神に供してから,男たちが食べ,その後女たちが食べました。
『聞き書 アイヌの食事』 1992年 (社)農山漁村文化協会 p.59-60, p.41
Kiam oni kaptas urson, boilgas 'sikerpekina' en kaldrono, enmetas �゙in en bona poto, kaj oferas �゙in por dia�瀰 kiel 'kamuyrataskep', tio estas miksa kuira�瀰 kun ursa viando. Tiam unue viroj man�゙as �゙in, sekve virinoj man�゙as �゙in.

 

Poynay (Urakawa) or ta anakne, paykar an kor sikerpekina iyotta poronno a=kar pene ruwe ne.
ポイナイ (浦河) オ�� タ アナ��ネ、 パイカ�� アン コ�� シケ��ペキナ イヨッタ ポロンノ アカ�� ペネ ルウェ ネ。

浦河地方では,春先に最も多くとれる植物です。
En Poynay (Urakawa), en komenco de printempo �゙i estas la plej multa planto, kiun oni kolektas.

 

Aynu sikerpekina e kuni epakasnu kamuy anak, kimunkamuy ne yak a=ye.
アイヌ シケ��ペキナ エ クニ エパカ��ヌ カムイ アナ��、 キムンカムイ ネ ヤ�� アイェ。

ヒメザゼンソウを食べることを人間に教えたのは,ヒグマの神と言われています。
Oni diras, ke la aina ursa dia�瀰 "kimunkamuy" instruas homon pri man�゙i hemezazens��.

 

Paykar an kor, newaanpe pewrep a=ere ka ki ruwe ne.
パイカ�� アン コ��、 ネワアンペ ペウレ�� アエレ カ キ ルウェ ネ。

春先には,小熊を飼育するのに飼料としています。
『聞き書 アイヌの食事』 1992年 (社)農山漁村文化協会 p.91-92
En komenco de pritempo, �゙i estas fura�゙o por bredi urseto.

 


[目次に戻る] [ホームページに戻る]