
注)版権は、アイヌ語ペンクラブにあります。
注)1. 赤字は、アイヌ語です。
2. 赤字のイタリック文字は、日本語です。相当することばが、アイヌ語にありませんでした。
3. 山形記号「^」は、日本語の長母音を示しています。
4. 緑字は、エスペラント(語)です。
このページを表示させるには、Windows Me以前のシステムでのNetscape 3.x や 4.x や azur(azurは Windows 98 〜)、MacOS 9.2以前のシステムでのNetscape 3.x や 4.xや iCabをお使いになり、Shift_JIS X0213 のフォントを指定してください。
Windows XPやMacOS Xでは、azurを使うと、ユニコード3.2に準拠しているフォントを指定することによって、このShift_JIS X0213 に準拠したWebページを表示させることができます。
また、MacOS X ver10.4.11 〜でダウンロードされるSafari ver.3.0.4 〜 を用いると、表示→テキストエンコーディング→日本語(Shift JIS X0213)というエンコーディングが機能するようになりました。Unicode 3.2 に対応しているフォントで表示されます。MacOS X ver10.3 以前でダウンロードできるSafari ver.1.1では、Safari→環境設定→テキストエンコーディング→日本語(Shift JIS X0213)というエンコーディングが選択できましたが、機能してませんでした。
ソースを編集する時は、Alpha for Windows XP や Netscape Composer 4.78 for Windows Me や テキストエディット for MacOS X や Jedit X for MacOS Xをお使いください。
Gingitune sekor a=ye sumari an ruwe ne.
銀ギツネ セコ�� アイェ スマリ アン ルウェ ネ。
銀ギツネというキツネがいます。
Vulpo nomita Gingicune (esperante: ar�゙enta vulpo) ekzistas.
Urihi anakne, tane oka menoko utar ka pirkano mi kuni p ne ruwe ne.
ウリヒ アナ��ネ、タネ オカ メノコ ウタ�� カ ピ��カノ ミ クニ �� ネ ルウェ ネ。
女性は、毛皮のコートでおなじみでしょう。
Nunaj virinoj portas �゙ian pelton.
Netopa epitta kunne numa us wa an korka, retar numa ka an kusu, sirokane nupeki at pekor siran pe ne.
ネトパ エピッタ クンネ ヌマ ウ�� ワ アン コ��カ、レタ�� ヌマ カ アン クス、シロカネ ヌペキ アッ ペコ�� シラン ペ ネ。
全身黒い毛色の中に白い毛が混じって、銀色の光沢を持つキツネです。
Sur tuta korpo blankaj lanugoj trovi�゙as en nigraj lanugoj, tial la vulpo brilas kiel ar�゙ento.
Gingitune anakne, yayan sumari neno an pe ne korka, numa iroho patek sinnano an
pe ne.
銀ギツネ アナ��ネ、ヤヤン スマリ ネノ アン ペ ネ コ��カ、ヌマ イロホ パテ�� シンナノ アン ペ ネ
銀ギツネは、普通のキツネと同じ種類なのですが、
Gingicune estas sama speco de normala vulpo, sed �゙ia lanuga koloro estas
nur malsama ol normala.
Resseiiden kor pe ne kusu, sisak no a=nukar pe ne ruwe ne.
劣性遺伝 コ�� ペ ネ クス、シサ�� ノ アヌカ�� ペ ネ ルウェ ネ。
劣性遺伝のため、ごくまれにしか産まれません。
�リi havas malsuperecan heredecon, tial malofte naski�゙as.
Oya mosir ta anakne, oro ta gingitune sinep ka isam uske ka an yak a=ye.
オヤ モシ�� タ アナ��ネ、オロ タ 銀ギツネ シネ�� カ イサ�� ウ��ケ カ アン ヤ�� アイェ。
国によっては、銀ギツネのまったくいないところもあるそうです。
En iuj landoj tute ne trovi�゙as.
Aynu mosir or un gingitune ka, motoho anakne oya mosir or wa a=rura wa a=respa p kira wa paye p ne,
sekor ye utar ka oka ruwe ne.
アイヌ モシ�� オ�� ウン 銀ギツネ カ、モトホ アナ��ネ オヤ モシ�� オ�� ワ アルラ ワ アレ��パ �� キラ ワ パイェ �� ネ、セコ�� イェ ウタ�� カ オカ ルウェ ネ。
北海道の銀ギツネも、起源は和人が養殖のために持ち込んだ銀ギツネが逃げ出して野生化したものと言われることがよくあります。
Iuj ofte diras, ke ar�゙enta vulpo en Hokkajdo originale estas enportita
de japano por bredado, kaj foriris kaj fine fari�゙is sova�゙a.
Korka, sonno an pe ne ruwe?
コ��カ、ソンノ アン ペ ネ ルウェ?
でも、本当にそうなのでしょうか?
Sed �ンu vere?
Aynu mosir or ta iyotta hoskino a=respa gingitune anakne, 1917 pa ta oya mosir or wano a=rura wa arki p ne yak a=ye.
アイヌ モシ�� オ�� タ イヨッタ ホ��キノ アレ��パ 銀ギツネ アナ��ネ、1917 パ タ オヤ モシ�� オ�� ワノ アルラ ワ ア��キ �� ネ ヤ�� アイェ。
北海道における銀ギツネの養殖は、1917年(大正6年)に輸入されたものが初めであるといわれています。
Ar�゙enta vulpo en Hokkajdo, kiun oni unue bredis, estis importita en 1917 (la 6-a jaro de "Tai�痂" la�� la japana erao) la�� onidiro.
Kan'ei-zidai or ta Uehara Kumazir�� nuye "Mosihogusa" (aynu itak kampisos) ka ta, 'situmbi' ora 'kunneshumari' sekor an itak a=nuye wa an.
寛永時代 オ�� タ 上原熊次郎 ヌイェ "もしほ草" (アイヌ イタ�� カ��ピソ��) カ タ、シトゥ��ビ オラ クンネシュマリ
セコ�� アン イタ�� アヌイェ ワ アン。
寛永時代に上原熊次郎が書いた「もしほ草」(アイヌ語辞書)の中に、「シツ゜ンピ」「クン子シユマリ」という言葉があります。
En la ajnuo-japana vortaro "Mo�疂hogusa", kiun UEHARA Kumaziroo
skribis en "Kan'ei" la�� la japana erao, trovi�゙as ajnuaj vortoj
nomataj kaj 'situmbi' kaj 'kunneshumari'.
Inan pe ka sisam itak ani 'kuro-gitune' sekor a=nuye wa an ruwe ne.
イナン ペ カ シサ�� イタ�� アニ 黒狐 セコ�� アヌイェ ワ アン ルウェ ネ。
どちらも日本語で黒狐と書かれています。
Por amba�� vortoj 'kurogitune'(nigra vulpo) estas skribita japane.
Zyon Batir�w kar ziten (dai-2-han) ka ta "Shitube" ora "Shitumbe n. A fox (principally the black fox)" sekor a=ye itak a=nuye wa an ruwe ne.
ジョン バチラー カ�� 辞典 (第2版) カ タ "シトゥベ" オラ "シトゥ��ベ n. A fox (principally the black fox)" セコ�� アイェ イタ�� アヌイェ ワ アン ルウェ ネ。
ジョン・バチラーの辞典にも、黒狐という意味で「Shitube」そして「Shitumbe n. A fox (principally the black
fox)」という言葉があります。
En la ajnuo-japana vortaro de John Batchelor trovi�゙as vortoj nomataj kaj "Shitube" kaj "Shitumbe n. A fox (principally the black fox)" signifanta nigran vulpon.
Tiri Masiho nuye hi ene an hi;
知里真志保 ヌイェ ヒ エネ アン ヒ;
知里真志保は、次のように書いています;
�ラIRI Ma�疂ho skribis jene;
"Situmpe anakne sumari ne korka, na a=tomte itak ne ruwe ne.
"シトゥ��ペ アナ��ネ スマリ ネ コ��カ、ナ アト��テ イタ�� ネ ルウェ ネ。
「situmpeは、キツネに対する敬称である。
"situmpe estas honora titolo por vulpo.
Iyotta a=eoripak pe 'kurogitune (kunne-sumari)' ne wa kusu, newaanpe patek a=porose hi ka an.
イヨッタ アエオリパ�� ペ クロギツネ (クンネ-スマリ) ネ ワ クス、ネワアンペ パテ�� アポロセ ヒ カ アン。
キツネの中でも、アイヌにもっとも貴ばれるのは、クロキツネなので、この語を特にクロキツネの意味に用いることが多い。
La nigra vulpo el �ンiuj estas respekita de ajnuo, tial la vorto speciale
estas uzita kiel la nigra vulpo.
Korka, use itak ani 'kunne situmpe' sekor ka a=ye ruwe ne."
コ��カ、ウセ イタ�� アニ クンネ シトゥ��ペ セコ�� カ アイェ ルウェ ネ。"
クロキツネをふつうは、kunne-situmpe という。」(知里真志保(1973-74) 『分類アイヌ語辞典』動物篇、p.144、 145、
平凡社)
Sed �゙enerale la ajnua vorto 'kunne situmpe' estis uzita kiel la nigra.
"Kayano Sigeru no Aynu-go-ziten" ka ta a=nuye hi ene an hi;
"萱野茂のアイヌ語辞典" カ タ アヌイェ ヒ エネ アン ヒ;
萱野茂のアイヌ語辞典には、以下のように書かれています;
En la ajnua vortaro de KAJANO �ロigeru oni skribas jene;
"Kunne-ci-ronnup anakne pase kamuy ne kusu a=uk hi ta anakne sapaha a=kosiratki kor a=emawkopirka p ne."
"クンネ-チ-ロンヌ�� アナ��ネ パセ カムイ ネ クス アウ�� ヒ タ アナ��ネ サパハ アコシラッキ コ�� アエマウコピ��カ �� ネ。"
「黒狐は位の高い神なので獲った場合には、その頭を神として祭れば運がよくなるものだ。めったに獲れないので、獲ったら頭骨を神として魂を入れて守護神にするといい。」(萱野茂(1996)
『萱野茂のアイヌ語辞典1、p.221、 222、 三省堂)
La kunne cironnup estas altranga dia�瀰, tial se �ンasi �゙in kaj kultas �゙ian
kapon kiel dia�瀰n, vi fari�゙as bon�畭nca onidire. Oni malofte �ンasas �゙in,
tial se �ンasi �゙in, estas bone, ke vi internigas animon en �゙ian kapan oston
kiel dia�瀰n. (Ajnua Vortaro de KAJANO �ロigeru, p.221〜222, Sanseid��)
Kubodera Ituhiko nuye "Aynu-go-Nihongo-zitenk��" ka ta, "shitunpe kamui n. 狐の神(狐の頭骨)" sekor an itak an ruwe ne.
久保寺逸彦 ヌイェ "アイヌ語・日本語辞典稿" カ タ、"shitunpe kamui n. 狐の神(狐の頭骨)" セコ�� アン イタ�� アン ルウェ ネ。
久保寺逸彦のアイヌ語・日本語辞典稿には、狐の神(狐の頭骨)は、shitumpe kamuiとあります。(久保寺逸彦(編))(1992) 『アイヌ語・日本語辞典稿』、p.255、北海道教育委員会/北海道文化財保護協会)
En la ajnuo-japana vortara malneto de KUBODERA Icuhiko vulpa dia�瀰 (vulpa
kapan oston) trovi�゙as �ンe "shitunpe kamui (substantivo)".
Matu'ura Takesir�� nuye hi ene an hi;
松浦武四郎 ヌイェ ヒ エネ アン ヒ;
松浦武四郎は、次のように言ってます;
MACUURA Take�疂r�� skribis jene;
"'Kunnecironup', 'situmpi' anakne Sikotan mosir ta oka ruwe ne.
"'クンネチロヌ��'、'シトゥ��ピ' アナ��ネ シコタン モシ�� タ オカ ルウェ ネ。
「「クン子チロヌプ」、「シツンピ」(黒孤)は、シコタン島に産す。
'kunnecironup', 'situmpi' (nigrs vulpo) naski�゙as en la insulo �ロikotan.
Ora, Sari (Syari) or ta ka humne a=koyki p ne ruwe ne.
オラ、舎利(斜里) オ�� タ カ フ��ネ アコイキ �� ネ ルウェ ネ。
また舎利(斜里)辺にても時々捕ること有。
Kaj kelkfoje oni �ンasas �゙in en la regiono �ロari.
Huresisam utar ka Santan un kur utar ka, earkinne eramaspa p ne yak a=ye.
フレシサ�� ウタ�� カ サンタン ウン ク�� ウタ�� カ、エア��キンネ エラマ��パ �� ネ ヤ�� アイェ。
露西亜人(ロシア人)、山丹人(サンタン人)等至而(とういたって)是(これ)を愛するとかや。
�リi tre pla�ンas al ruso kaj Santan-ano kaj aliaj.
Ora, re iro numa us pe ka an. 'Shima=cironnup' sekor a=ye p ne ruwe ne."
オラ、レ イロ ヌマ ウ�� ペ カ アン。 '島(縞)チロンヌ��' セコ�� アイェ �� ネ ルウェ ネ。"
また三毛の物有。 島(縞)チロヌプと言う。」(松浦武四郎選集二、名産図会、p410-413、北海道出版企画センター)
Kaj trovi�゙as vulpo havanta harojn de tri koloroj. Oni nomas �゙in '�疂ma=cironnup'.
(La dua elektita verkaro de MACUURA Take�疂r��, Meisan-zukai, p.410-413,
Hokkajd��-Sjuppan-Kikaku-Sent�w)
Tanpe neno, sisam gingitsune respa kuni etoko ta, aynu itak or ta kunne sumari a=eporose itak an a
ruwe ne.
タンペ ネノ、シサ�� 銀ギツネ レ��パ クニ エトコ タ、アイヌ イタ�� オ�� タ クンネ スマリ アエポロセ イタ�� アン ア ルウェ ネ。
このように、銀ギツネの養殖が始めるより前に、アイヌ語の中に黒いキツネを意味する言葉があったのです。
Tiel anta�� ol oni breadis ar�゙entan volpon, trovi�゙is vorto signifanta nigran
volpon en la ajnua lingvo.
Hokkaid�較itu-Eisei-kenky�諏yo or un Uraguti Kouzi nispa ene yaynu hi;
北海道立衛生研究所 オ�� ウン 浦口宏二 ニ��パ エネ ヤイヌ ヒ;
北海道立衛生研究所の浦口宏二さんは、次のように考えています;
S-ro URAGU�ラI Kou�゙i pensas jene;
Kunne situmpe neya kunne sumari neya kunne cironnup neya, aynu itak ani
"gingitune" a=eporose hi ne nankor, sekor yaynu wa an ruwe ne.
クンネ シトゥ��ペ ネヤ クンネ スマリ ネヤ クンネ チロンヌ�� ネヤ、アイヌ イタ�� アニ "銀ギツネ" アエポロセ ヒ ネ ナンコ��、セコ�� ヤイヌ ワ アン ルウェ ネ。
このkunne-situmpe やら、kunne-sumariやら、kunne-cironnupが銀ギツネのことではないかと。
Li pensas, ke a�� kunne-situmpe a�� kunne-sumari a�� kunne-cironnup estas
ar�゙enta volpo.
Ecioka or ta, kunne sumari neno an pe a=koyki amkir kur an ya?
エチオカ オ�� タ、クンネ スマリ ネノ アン ペ アコイキ ア��キ�� ク�� アン ヤ?
昔、猟で、黒ギツネのようなものを獲ったり、
Iam �ンu vi spertis �ンasi beston kiel nigran volpon?
Ora, pon hi ta nukar amkir kur an ya?
オラ、ポン ヒ タ ヌカ�� ア��キ�� ク�� アン ヤ?
子供のころにこれを見た人はいないでしょうか?
A�� �ンu trovi�゙as homo vidinta �゙in en sia infaneco?
Nep ka amkir kur an yakun, tan URL or un syasin nokaha anak e=nukar sumari neno an pe ne ya ka, Uraguti nispa nure wa i=kore yan.
ネ�� カ ア��キ�� ク�� アン ヤクン、タン ウルル オ�� ウン 写真 ノカハ アナ�� エヌカ�� スマリ ネノ アン ペ ネ ヤ カ、ウラグチ ニ��パ ヌレ ワ イコレ ヤン。
もし、そういう方がいらっしゃいましたら、次のURLにある写真のキツネと同じかどうか、浦口さんにお知らせください(TEL 011-747-2769) 。
http://sapporo.cool.ne.jp/kumanesir/silverfox3.jpg
http://sapporo.cool.ne.jp/kumanesir/silverfox4.jpg
Se trovi�゙as homo sprtianta tiel, bv. informu al s-ro URAGU�ラI, �ンu �゙i estas
sama kiel vulpo en bildo de jena URL.